Tarih : 2008-04-10 12:21:26 | Okunma : 210
Elimizde yedi adet köşeli parça var ve biz bunları kare oluşturacak şekilde bir araya getirmek zorundayız. Ne kadar zor olabilir ki? Hiç öyle filan değil işte; hem zaten olay sadece kare yapmakla bitmiyor. Neler oluyor, bir toparlayalım. Ha, bu arada bir Çin bulmacası olan “tangram” oyunundan bahsediyoruz.
Çincede “pinyin” olarak geçen tangram kelimesi, “ustalığın yedi parçası” anlamına geliyor. “Tangram” kelimesinin Çincede bir anlamı yok, İngilizcede “tang” ve “gram” kelimeciklerinin birleşmesiyle oluşmuş “Tang”, “Çinli”ye denk düşüyor. “Tangram” kelimesini ilk kullanan kişi, Harvard Üniversitesi Başkanı Thomas Hill’miş. İsmin bulunuşu 1848 yılına denk geliyor.
“Tan” denen yedi adet köşeli parçadan oluşan bu Çin bulmacasının tarihi, 1700’lü yıllara dayanıyor. Efsaneye göre, Çin kültüründe güneş, ay ve beş gezegeni temsil ediyormuş tangram parçaları. Bir diğer bilgi kırıntısı da, Çin’den önce Japonya’da tangram oyununun izlerine rastlandığı şeklinde. 1813 tarihli bir Çin kitabında tangramdan detaylarıyla bahsediliyor. Oyunun sadece kadınlar ve çocuklar için tasarlanmış olduğu açıklanıyor bu kitapta.
Amerika’ya Çinliler tarafından gemilerle getirilen oyun, fildişinden imal edilen parçalarıyla hali vakti yerinde olan kişiler arasında pek popüler olmuş önceleri. Ardından Avrupa haberdar olmuş tangramdan. Giderek de halka yayılmış. Zaten illa fildişi parçalarla oynamaya ne gerek var ki değil mi, tahtadan da oysanız kartondan da kesseniz, ölçülerine uygun olduktan sonra varacağı yer aynı. Nitekim karton setler halinde de piyasaya sürülmüş. Bu setler, elbette ki tangram sorularını ve çözümlerini de içeriyormuş. Bunun anlamına az sonra geleceğiz.
Matematikçi ve yazar Lewis Carroll, ki kendisini Alice Harikalar Diyarında’nın yaratıcısı olarak tüm dünya tanıyor, tangram oyununun en büyük hayranlarından biriymiş. Bir diğer tangramsever karakter de Napolyon olarak geçmiş kayıtlara.
Şimdi, dediğimiz gibi olay sadece parçaları kare yapmaktan ibaret değil. Yoksa bir kere yapardınız ve biterdi. Oysa elinizde bir tangram seti ve karşınızda o parçalarla yapmanız istenen şeklin parçalara bölünmemiş bütün halinin resmi varsa, işin o kadar da kolay olmadığını anlarsınız. Alfabenin tüm harfleri, kedi, kayık, insan, aklınıza gelebilecek hemen her şey bu yedi parça ile yapılabiliyor. Tabii rastgele bir araya getirmekten bahsetmiyoruz parçaları; bulmacada verilen şekli birebir oluşturmanız gerekiyor.
Daha iyi anlatabilmek için örneklerden faydalanalım. Her şeyde olduğu gibi tangram mevzuunda da İnternet’te istemediğiniz kadar kaynak mevcut.
Elimizde şu parçalar var:
1 kare
2 büyük üçgen
1 orta boy üçgen
2 küçük üçgen
1 paralel kenar
Bunların boyutları elbette önemli ve standart. Ölçülerine uyacak şekilde kâğıttan tangram parçaları yapmanın yolu da var. Tangram diyagramı da kullanabilirsiniz.
Elimizdeki parçalarla karşımızdaki şekli oluştururken uymamız gereken kurallar da var:
• 7 parçanın hepsi kullanılacak
• Tüm parçalar yüzeye paralel olacak; yani dik koymak filan gibi cinliklere girişmek yok
• Tüm parçalar birbirine değecek
• Parçalar birbirinin üzerine çıkmayacak
Eğer sizi heveslendirebildiysek sitemizde de tangram oynayabilirsiniz.
7 parçadan başlamak zor geliyorsa 4 parçalık olanlar da var. Yalnız onlar da öyle aman aman kolay değil hani. Tabii biraz alışınca insan mantığını kavrıyor ama zihin çalıştırmak için göründüğünden de etkili bir oyun tangram.
İşi iyice abartıp tangram paradokslarına girişebilirsiniz. Sayfada gördüğünüz siyah ve beyaz sütunlarda hemen hemen aynı figürler yer alıyor ama beyaz zemin üzerine siyah parçalarla oluşturulmuş olanlarda küçük üçgen parça eksik.